0.00 
0.00 
เรื่อง ประวัติ
- ปรับสีและขนาดตัวอักษร
-
-
-
-
าาจักรุี เป็นาาจักรี่มีะะเาสั้นี่สุดของไ คือะ่า .ศ. 2310 - 2325 ะะเา 15 ปี มีพระมหากษัตริย์ปเพียงะ์เียว คือ เ็พระเ้ากรุงุี ภายหังาาจักรุาล่มสลายไปพร้อมกับาเสียกรุงศีุาคั้ี่ ทว่า ใเวลา่า เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกไ้ปาบดาภิเษกึ้เป็นพระมหากษัตริย์ และย้ายเืไปยังฝั่ตะวันออกของแ่้ำเ้าะา คือ กรุงเทพมหานใปัุั เนื้อหา 1 ประวัติ 1.1 ากอบกู้เา 1.2 าชาติและาาั 1.3 าิุ้ 2 าป 2.1 าป่า 2.2 าปส่วนภูมิภาค 3 เฐิ 4 ั 4.1 ั้าั 4.2 าศึกษา 5 วัฒนธรรม 5.1 วรรณกรรม 6 าสัมพันธ์ะ่าประเทศ 7 ำัเหตุาณ์ำัญใสมัยกรุงุี (2310-2325) 8 ้าิ 9 บรรณานุ 10 แ่งู้อื่น ประวัติ ากอบกู้เา ูบทาัี่: ากอบกู้เาของเ้าตาก เื่คั้เ็พระเ้ากรุงุีรับาชาเป็นะาตากใะ่าสงคาาเสียกรุงศีุาคั้ี่[1] ะาตากไ้ถอนตัวาาป้องกันะพร้อมกับทหารำหนึ่งเื่ไปั้ตัว โนำัผ่าน้าโพาหาร ้าาดง ไ้รุง เืนนายก เืปาจีนุี พัทยา ัี ระง โุ่ผู้สับสนุนะาตากไ้่ให้เป็น "เ้า"[2] และตีจนไ้เืจันทุีและา เื่เดือนิุา .ศ. 2310[3] ใเวลาใ้เีกัน ฝ่ากองั่าไ้คงำัควบุใเืและเืใ้เีปะา 3,000 โมีสุกี้เป็นา ั้ค่ายู่ี่้าโพิ์า้ พร้อมกันั้ ่าไ้ั้นายิให้ไปเป็นผูู้แลรักษาเืุีไว้ อย่างไรก็า ถึงแม้ว่าาาจักรุาะสิ้นาลงไปแ้ แต่ยังมีัเือีกเป็นำมากี่ไม่ไ้รับาเีาาึา ัเืเ่าั้ึต่างากันั้ตนเป็ใญ่ใเขติิของตน ส่วนาด้านะาตากเก็าารถรวบำัไ้จนเีไ้กับหนึ่งใุุทั้งายั้ โมีจันทุีเป็นฐานี่มั่น ่า ะาตากึนำำัี่รวบปะา 5,000 ตีเืุีและุาืาข้าศึก เ็แ้ึาปาตนเึ้เป็นพระมหากษัตริย์แ่กรุงศีุา[4] และ้าเืใหม่ คือ กรุงุี[5] าชาติและาาั ูเิ่เติมี่: าาหังาเสียกรุงศีุาคั้ี่ และ าสงคาสมัยเ็พระเ้ากรุงุี ั้นเื่พระเ้าัระแ่าาจักร่าาข่าวเื่ากอบกู้เาของไ ะ์ึมีพระบรมาชโงาให้เ้าเืทวายุกองัมาูสถานาณ์ใดินแดนาาจักรุาเิ เื่ปลาย .ศ. 2310 แต่ก็ูตีแตกัไปโกองัุี ซึ่งเ็พระเ้ากรุงุีนำัา้วยะ์เ[6] ่า เ็พระเ้ากรุงุีึโปให้จัดเียมำัเื่ำาคู่แข่งาาเื เื่ให้เิาชาติอย่างมีประสิทิา ใปี .ศ. 2311 มุ่งไปยังเืิุโเป็นแ่แรก ทว่า กองัุี่าต่อกองัิุโ ณ ปากน้ำโพ ึ้เลื่อนาโีออกไป่ แต่ภายหังเ้าิุโถึงแก่พิาัย ุุิุโ่แและตกู่าใ้ิิของเ้าพระฝาแทน เ็พระเ้ากรุงุีไ้เปี่เป้าหมายไปยังุุเ้าิา เนื่องาเ็ว่าะปาบุุาเ็เสีย่ ื่เทพิิสู้ไม่ไ้ จับตัวมายังกรุงุี และูปะาะ่าเดือนตุลาคม-เดือนฤิา .ศ. 2311[7] เื่าำาไปถึงัเืาแ้ เ็พระเ้ากรุงุีพยายามใ้พระาชำาของะ์ช่วยให้ ักองา เป็นกษัตริย์ัูา โะ์โปให้ พระาชวังมหาุสิงหนาท เป็นแม่ัไปตีัูา แต่ไม่สำเร็จ[8] ใปี .ศ. 2312 เ็พระเ้ากรุงุีมีุัไปยังเ็พระนาายณ์าา เ้ากรุงเ โให้ส่งเื่าชบรรณาามาถวายาประเพณี แต่เ็พระนาายณ์าาปฏิเ ะ์ขัดเคืองึให้จัดเียมกองำัไปตีเืเสียมาฐ และเืพระะ ัเป็น่เาเียวกับี่ะ์ไ้ส่งะาจักีนำกองัไปปาบเ้าเืนศีธรรมาช เื่าข่าวัะาจักีไปติดขัดี่ไา ึส่งัวงไปช่วย จนตีเืนศีธรรมาชไ้เื่เดือน 10 ฝ่าแม่ัุีใเไม่ไ้ข่าวพระเ้าแผ่นดินมาา ึเกรงว่า้าเืะไม่สงบ ียกกองัั้าเืเสีย่ และำให้าโีเูะัเอาไว้ ใปี .ศ. 2313 เ็พระเ้ากรุงุียกกองัึ้ไปปาบุุเ้าพระฝา โตีไ้เืิุโ และาไปตีุุเ้าพระฝาเืางคุีไ้ และประทับ ณ เืางคุี เื่โาสำเร็จศึก และจัดาาปและคณะสงฆ์ัเืฝ่าเืใหม่ตลอดฤูน้ำ 2 เดือนเ ซึ่งับเป็นุุิะสุดท้ายหังเสียกรุงศีุาคั้ี่ 2 โเฉาะ่าิ่าศึกปาบุุ๊เ้าพระฝาไ้ั้ ับเป็นาพระาชสงคาสุดท้ายี่ ำให้เ็พระเ้ากรุงุีุพระาชภาริจำัญ ใารวบพระาชาาเให้เป็นปึกแผ่นหนึ่งเียวดังเิหังาะาเสียกรุงศีุาแก่่า ใปี .ศ. 2310 และำให้ิุ้าาาแุุิะภายหังาเสียกรุงศีุาคั้ี่ และับเป็นาาปากรุงุีไ้อย่างเบ็ดเ็สมบูรณ์ เื่สำเร็จศึกปาบุุ๊เ้าพระฝา ใปี .ศ. 2313[9] [icon] ส่วนี้รอเิ่เติมู้ คุณาารถช่วยเิู่้ส่วนี้ไ้ าิุ้ ูเิ่เติมี่: าสวรรคตของเ็พระเ้ากรุงุี ัฐานส่วนใหญ่่า่า เิเหตุาใปลายัาของเ็พระเ้าตากสินาา คือ ะา์ไ้ั้ตัวเป็นกบฏ ไุ้มาแ้บังคับให้ะ์ ะั้ เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกำศึกู่ี่ัูา าข่าวึไ้เสด็จัมายังกรุง ไ้ปาบปาาแ้ ืหารือสำเร็จโทษเ็พระเ้ากรุงุี เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกไ้ปาบดาภิเษกึ้เป็นพระาเ็พระุธฟ้าุฬาโลกาา ปฐมกษัตริย์แ่า์จักี และโปเกล้าให้ย้ายาาีมายังฝั่ตะวันออกของแ่้ำเ้าะา และใ่าไ้พระาชทานาใหม่ว่า กรุงรัตนโกสินทร์ เ็พระมหาุปา เ้าฟ้าขุนินทรพิทักษ์ พระาชโรสะ์โใเ็พระเ้ากรุงุี ูสำเร็จโทษด้วย่จันทน์เ่ั าป าปใสมัยกรุงุีั้ ดัดแปลงมาากรุงศีุา โแบ่งออกเป็น 2 ปะเ ดังี้ าป่า กรุงุีเป็นู์า มีอัมหาเาีำแ่ " เ้าะา " ำ 2 ่า ไ้แก่ ุา เป็นอัมหาเาีฝ่าเรือน เป็นผูู้แลัเืฝ่าเื ทั้งใาชาฝ่าทหารและเรือน ใฐานะเ้าเาีมหาดไ ผู้เป็นะมีเป็น "เ้าะาจักีศีองักษ์" ืี่เีย่า "ออกญาจักี" สมุหพระกลาโหม เป็นอัมหาเาีฝ่าทหาร เป็นผูู้แลัเืฝ่าใ้ทั้งปวง ั้ก็ะมี "เ้าะามหาเสนา" ืี่เีย่า "ออกญากลาโหม" ส่วนุ์ั้ยังมีไว้เหมือนเิ มีเาีำแ่ " ะา " ำ 4 ่า ไ้แก่ เี ื นคาล มีะาาำ้าีู่แล และ รักษาาสงบเียบร้อยภายใะ วัง ื ธรรมาิกรณ์ มีะาธรรมาิกรณ์ ำ้าีู่แลาสงบเียบร้อยใเขตะาฐา คัง ื โาิบี มีะาโาิบี ำ้าีู่แลาซื้อขายสินค้า ภายหังไ้รับาแต่งั้ใหู้แลัเืฝ่าตะวันออกด้วย นา ื เกษตาิา มีะาเทพ ำ้าีู่แลาเ ื าประกอบาีของปะา าปส่วนภูมิภาค ัเืชั้นใ ะมีผู้ั้เื เป็นผู้ป ะู่ๆไม่ไาาาี เืะามหาน ะแบ่งออกไ้เป็น เืเ โท ี จัตวา มีเ้าเืเป็นผู้ป เืปะเา คือเืี่ะ้ส่งเื่าชบรรณาามาให้กรุงุี ซึ่งใะั้ ะมี นศีธรรมาช เชียงแสน เีใ่ ลำปาง ำู พะเยา แ่ น่าน ปัาี ไทรุี ักาู มะิ ตะาศี ุไธา พนมเปญ จำปาศักดิ์ วงพระา และ เีจันทน์ ฯลฯ เฐิ าาข้าว ปี าา ้ัา ถังละเท่ากับทองคำึ่งา [10] 2311-2312 เีละ 160 า [11] 2313 เีละ 3 ั่ [12] 2317 เีละ 10 ำึ [11] ช่วง้ัา า้าเืเีาาาสงคาอย่างหัก เิทุพภิกขภัยคั้ร้ายแรงี่สุดใประวัติศาสตร์ไ[13] เนื่องาาาำาาา าาข้าวใาาจักรูเืตลอดัา ่ะค่อย ๆ ใปลายัา ะมีเิู่ึ้บ้างก็ใปี .ศ. 2312 ี่เิหูะา[14] เ็พระเ้ากรุงุีะทรัพย์ส่วนะ์ซื้อข้าวมาให้แก่าฎทั้งาย ช่วยไ้ายื่[15] ทั้งยังะุ้ให้ชาว้าทั้งายเ้าาอาศัยู่ใกรุงด้วย นอกาี้ ะ์ยังไ้ำนุบำรุงาค้าขายาเรือกับ่าาิ เนื่องาไม่อาจึ่ายไ้าาีาาผู้ี่ัั้ตัวไม่ไ้ อีกทั้งา่เิาขายสินค้าพื้นเืยังเป็นา้างานให้กับชาว้า โะ์ไ้พยายามผูกไมีกับจีนเื่ี่ะให้เิประโยชน์าาค้ามากยิ่งึ้[16][17][18] ผลีประาหนึ่งของสงคาคาวเสียกรุงคือมีผู้มา้าาเิญแก่ท้องี่อื่นให้ีึ้่าสมัยุามาก[19] กรุงุีไ้กลายมาเป็นเืท่าี่ำัญี่สุดของไแทนกรุงศีุาเิีู่เผาำาไป[20] และเนื่องาเืมะิและตะาศีไ้ตกเป็นของ่า่าา ึำให้เืถลางไ้าเป็เืท่าำัญใาค้าขายกับ่าาิาฝั่ทะเลัาัแทน โใสมัยุามีาำัญเป็นเืท่าำั และมีีุเป็นำมาก[20] เช่นเียวกับเืไาและเืาี่เิญก้าว้า่าใสมัยุาเิ ชาว่าาิยังเขียนอี่า ท้องี่ใดมีชาวจีนอาศัยู่มาก ท้องี่แ่ั้่เิญแน่ เาะจีนั่าไ[21] ไมีากฐานเฐิี มีภูมิประเทศและูิาาเอื้อต่อเ เื่เ้ว่างาึา เสบียงอาหารก็บริบูรณ์ึ้ดังเิ ฝ่าจีนและไาส่วนไ้เอาเิและทองี่เก็บไว้ใพระุธรูปไป บ้างก็ำาพระุธรูปและพระเจีย์เสียเื่เอาเิ าคอร์ะุว่า "าี่ประเทศาัั้แต่ไ้เ็เช่นี้ ก็เาะาหมั่นเพียรของจีน ถ้าจีนไ่ใ่เป็นมักไ้แ้ ใเืไทุกวันี้คงไม่มีเิใ้เป็แ่"[22] ั ั้าั าัไสมัยกรุงุี มีัะคล้ายคลึงกับสมัยุา คือมีาแบ่งั้ออกเป็น พระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ ขุนนาง ไ่ เป็นั้ี่มีมากี่สุดใั[้า้าิ] ทาส หังา้าเืแตกแ เาะาล่มสลายของาาจักรุาแ้ เื่พระเ้ากรุงุีไ้รวบาาจักรเป็นปึกแผ่น ่าึเล็งเ็ว่า ไม่้าให้าาจักราเิญไ้อีก ึ้มีาากันู่่ าเียกำัึเป็นสิ่งำัญ่าิ่ เื่ป้องกันาี พระเ้ากรุงุีึตากฎหมายาัเลกึ้ โไ่าใดาุถึงกำหนด ้ัเลก เื่ให้าารถำไ้ และถ้าหากมีาีเื่ใด อาจะีโถึงปะาชีวิต โพระเ้ากรุงุีะเป็นผู้ตัดสินคีด้วยตัวของะ์เ ส่วนั้อื่น ๆ ี่เืั้ก็มีโง้าี่คล้ายคลึงกับุา าศึกษา สมัยกรุงุีเป็นะะเาี่้าเืยังไม่สงบเียบร้อย าฟื้นฟูาศึกษาึำไ้ไม่มากัก แต่ัก็ยังเป็นแ่งี่ให้าศึกษาู่ โมีแต่เด็กผู้าเท่าั้ี่ีโาศึกษา เาะู้่กับพระี่ัเียนหังสือและไ้รับาอบรมาประพฤติ เียนะ ภาษาบาลีัฤ และศัพท์เ เื่ประโยชน์ใา่าคัมภีร์พระุธศาสนา นอกาี้ีิาเลข เ้มาตา ั่ ตวง ั มาตาเิไ และาิ้าไม้ ซึ่งะ้นำไปใ้ใชีวิตประจำวัน ีิาช่างฝีมือำัเด็กโ ส่วนใหญ่เี่ังานช่างก่อ้า เื่ประโยชน์ใาูะซ่อมแซมเาะ และสิ่งก่อ้าภายใั ำัาเียนิาชีพโตรงั้เป็น้าี่ของ่แ่ ใมีาีอะไรก็ถ่ายทอดิาั้ๆ ให้แกู่าของตนาสายะู เช่น ิาแพทย์แผนโา ิา่าปั้ ช่าง ช่างแกะสัก ช่างปูปั้ ช่างเ็ก ช่างเิ ช่างทอง ส่วนาศึกษาำัเ็ญิ ะถือาประเพณีโาคือ เียนเย็บปักถักร้อย ำกับข้าว าจัด้าเรือน าฝึกอบรมาาของกุลสี ัสมัยั้ไม่ิให้ผู้หญิงเียนหังสือ ึี้อยี่่าออกเขียนไ้[23] วัฒนธรรม ััของเ็พระเ้าตากสินาาแม้ะไม่ยาวาักไ้ฟื้นฟูปัปุ้าเืใด้านวัฒนธรรม่าาเช่น ด้านศาสนาไ้แต่งั้พระสังฆาช ด้านศิลปะาไม่เด่นชัด ด้านาศึกษาเด็กผู้าะีโาไ้เียนเท่าั้ วรรณกรรม ถึงแม้ว่ากรุงุีะำู่เป็นเวลาัสั้น วรรณกรรม วรรณคีทั้งายูำาลง แต่ก็มีเวลาี่ะมาฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม เ็พระเ้ากรุงุี บทละเื่าเกียรติ์ พระาชทานเื่ปี .ศ. 2313 ัเป็นปีี่ 3 ใัาะ์ บทละเื่าเกียรติ์ฉบับี้มี 4 แบ่งออกเป็น 4 เล่ม นาย มหาดเล็ก ซึ่งแ่โสีุ่า แต่งึ้เื่ยกพระเกียรติและรเิญ เ็พระเ้ากรุงุี 85 บท เป็นำี่เียบง่าย แต่คุณค่าด้วยเป็นัฐานีุ่่่าไ้าถึงา้าเืและาเป็นไปใยุั้น[24] วงวิชิต () ซึ่ง่าใสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ มีบรรดาศักดิ์เป็นเ้าะาพระคัง () งานปะั์ของ่าเป็นี่รู้จักและแ่าย จนถึงปัุั เช่น า๊ เป็น้ ส่วนใสมัยกรุงุี ปะั์เื่ ลิลิตเมงกุฎ (.ศ. 2310-2322) และิเหาำฉันท์ (.ศ. 2322) ะามหานุา นิาศะามหานุาไปเืจีน ื นิาศาุ้ แต่งเื่ปี .ศ. 2324 าสัมพันธ์ะ่าประเทศ ูบทาัี่: าสัมพันธ์กับ่าาิสมัยกรุงุี ำัเหตุาณ์ำัญใสมัยกรุงุี (2310-2325) .ศ. 2310 พระเ้าตากสิน กอบกู้เาคั้ี่ 2ให้กับกรุงศีุาไ้สำเร็จ และำพิธีปาบดาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ พระาว่า เ็พระบรมาาี่ 4 ะมีพระชนมายุไ้ 33 พรรษา และาปา กรุงุีเป็นาาีใหม่แทนกรุงศีุา .ศ. 2311 เิ่ปาบุุเ้าะาิุโ แต่ไม่สำเร็จ ปาบุุเ้าิาสำเร็จเป็นุุแรก .ศ. 2312 ปาบุุเ้านศีธรรมาชสำเร็จ ยกัไปตีเคั้แรกแต่ไม่สำเร็จ .ศ. 2314 ยกัไปตีเคั้ี่ 2 และาารถปาบเไว้ใำา นายมหาดเล็กแ่โพระเกียรติพระเ้ากรุงุี .ศ. 2315 ่ายกัมาตีเืิั คั้ี่ 1 แต่ไม่สำเร็จ .ศ. 2316 ชนะ่าี่มาตีเีใ่ คั้ี่ 2 ำให้เิีะาิัดาบั .ศ. 2317 ชนะ่าี่าแก้ว าชุี ่าูจับและเีีิไปมากมาย ไตีเืเีใ่คั้ี่ 2 ไ้สำเร็จ .ศ. 2318 ่ายกัใหญ่มาตีัเืเืแต่ไม่สำเร็จ ูัเป็เชลยายื่ .ศ. 2319 ่ายกัมาตีเืเีใ่แต่ไม่สำเร็จ .ศ. 2321 โปเกล้าฯให้เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึก กับเ้าะาุสีห์ไปตีเีจันทน์ไ้ัญเิญพระแก้วมรกตและพระามาไว้ี่ กรุงุี พระแก้วมรกตปะิฐ์ไว้ี่ัอรุณฯ ส่วนพระาืไปใสมัยัาี่ 1 .ศ. 2323 เิาใเ โปฯให้เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกฯ เ้าะาุสีห์ เ้าฟ้าขุนินทรพิทักษ์ ะ์เ้าุ้ ยกัไปตีกรุงัูา แต่ยังไม่ทันสำเร็จก็เิาใกรุงุีเสีย่ วงวิชิต() แต่งิเหาำฉันท์ .ศ. 2324 ส่งัไปปาบาใเ ะา์เป็นกบฏ .ศ. 2325 เ็พระเ้าตากสินาา เสด็จสวรรคตเื่วันี่ 6 เมษายน .ศ. 2325 กรุงุีิุ้ลง ้าิ John Bowman. Columbia Chronologies of Asian History and Culture. Columbia University Press. p. 514. ISBN 0231110049. ัา รุ่งศิริแั์. (2546). บรรพบุรุษไ: สมัยกรุงุีและรัตนโกสินทร์้. โรงพิมพ์แุ่ฬาลงกรณ์มหาวิทยาัย. ้า 5 เ็ะาำาานุา. (2463). ไ่า. มติช. . 385 า ประชิตโรั. (2548). เ็พระเ้าตากสินาา. สำักพิมพ์แุ่ฬาลงกรณ์มหาวิทยาัย. ้า 55 ัาา, เสารรยายพระาชประวัติเ็พระเ้ากรุงุี (ชลุี:ฤา ๒๕๒๔) ้า ๙-๑๐. เ็ะาำาานุา. (2463). ไ่า. มติช. . 411-414 นิิ เีศีวงษ์. ้า 158. นิิ เีศีวงศ์. ้า 159. _________________. (ม.ป.ป.). พระาชาวา ฉบับพระาชหัตถเลขา ะ่าา จุลศักาช ๑๑๒๙-๑๑๓๐. ุเฯ : (ม.ป.ท.). ้า 49-51 ชัย เรืองศิลป์. ้า 6. ชัย เรืองศิลป์. ้า 7. ชัย เรืองศิลป์. ้า 8. ชัย เรืองศิลป์. ้า 2. ชัย เรืองศิลป์. ้า 7. ชัย เรืองศิลป์. ้า 5. Chris Baker (writer), Pasuk Phongpaichit. A History of Thailand. Cambridge University Press. p. 32. ISBN 0521816157. Editors of Time Out. Time Out Bangkok: And Beach Escapes. Time Out. p. 84. ISBN 1846700213. Paul M. Handley. The King Never Smiles. Yale University Press. p. 27. ISBN 0300106823. ชัย เรืองศิลป์. ้า 16. ชัย เรืองศิลป์. ้า 12. ชัย เรืองศิลป์. ้า 15-16. ชัย เรืองศิลป์. ้า 25. 53 พระมหากษัตริย์ไ : ธ ใไทั้งชาติ. ุเฯ : โเียนสโร์, 2543. ้า : 244-245 ุั์ เกษแ่ิจ, ุญิ (2543). วรรณกรรมสมัยุีและรัตนโกสินทร์ ัแปล. โงาวรรณกรรมอาเี. ISBN 9742722935. บรรณานุ นิิ เีศีวงศ์ (2550). าเืไสมัยพระเ้ากรุงุี. มติช. ISBN 9789740201779. ชัย เรืองศิลป์ (2541). ประวัติศาสตร์ไสมัย .ศ. ๒๓๕๒-๒๔๕๓ ด้านเฐิ. ไัาานิช. ISBN 9740841244.
าาจักรุี เป็นาาจักรี่มีะะเาสั้นี่สุดของไ คือะ่า .ศ. 2310 - 2325 ะะเา 15 ปี มีพระมหากษัตริย์ปเพียงะ์เียว คือ เ็พระเ้ากรุงุี ภายหังาาจักรุาล่มสลายไปพร้อมกับาเสียกรุงศีุาคั้ี่ ทว่า ใเวลา่า เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกไ้ปาบดาภิเษกึ้เป็นพระมหากษัตริย์ และย้ายเืไปยังฝั่ตะวันออกของแ่้ำเ้าะา คือ กรุงเทพมหานใปัุั
เนื้อหา
- 1ประวัติ
- 1.1ากอบกู้เา
- 1.2าชาติและาาั
- 1.3าิุ้
- 2าป
- 2.1าป่า
- 2.2าปส่วนภูมิภาค
- 3เฐิ
- 4ั
- 4.1ั้าั
- 4.2าศึกษา
- 5วัฒนธรรม
- 5.1วรรณกรรม
- 6าสัมพันธ์ะ่าประเทศ
- 7ำัเหตุาณ์ำัญใสมัยกรุงุี (2310-2325)
- 8้าิ
- 9บรรณานุ
- 10แ่งู้อื่น
ูบทาัี่: ากอบกู้เาของเ้าตาก
เื่คั้เ็พระเ้ากรุงุีรับาชาเป็นะาตากใะ่าสงคาาเสียกรุงศีุาคั้ี่[1] ะาตากไ้ถอนตัวาาป้องกันะพร้อมกับทหารำหนึ่งเื่ไปั้ตัว โนำัผ่าน้าโพาหาร ้าาดง ไ้รุง เืนนายก เืปาจีนุี พัทยา ัี ระง โุ่ผู้สับสนุนะาตากไ้่ให้เป็น "เ้า"[2] และตีจนไ้เืจันทุีและา เื่เดือนิุา .ศ. 2310[3]
ใเวลาใ้เีกัน ฝ่ากองั่าไ้คงำัควบุใเืและเืใ้เีปะา 3,000 โมีสุกี้เป็นา ั้ค่ายู่ี่้าโพิ์า้ พร้อมกันั้ ่าไ้ั้นายิให้ไปเป็นผูู้แลรักษาเืุีไว้ อย่างไรก็า ถึงแม้ว่าาาจักรุาะสิ้นาลงไปแ้ แต่ยังมีัเือีกเป็นำมากี่ไม่ไ้รับาเีาาึา ัเืเ่าั้ึต่างากันั้ตนเป็ใญ่ใเขติิของตน ส่วนาด้านะาตากเก็าารถรวบำัไ้จนเีไ้กับหนึ่งใุุทั้งายั้ โมีจันทุีเป็นฐานี่มั่น
่า ะาตากึนำำัี่รวบปะา 5,000 ตีเืุีและุาืาข้าศึก เ็แ้ึาปาตนเึ้เป็นพระมหากษัตริย์แ่กรุงศีุา[4] และ้าเืใหม่ คือ กรุงุี[5]
ูเิ่เติมี่: าาหังาเสียกรุงศีุาคั้ี่ และ าสงคาสมัยเ็พระเ้ากรุงุี
ั้นเื่พระเ้าัระแ่าาจักร่าาข่าวเื่ากอบกู้เาของไ ะ์ึมีพระบรมาชโงาให้เ้าเืทวายุกองัมาูสถานาณ์ใดินแดนาาจักรุาเิ เื่ปลาย .ศ. 2310 แต่ก็ูตีแตกัไปโกองัุี ซึ่งเ็พระเ้ากรุงุีนำัา้วยะ์เ[6]
่า เ็พระเ้ากรุงุีึโปให้จัดเียมำัเื่ำาคู่แข่งาาเื เื่ให้เิาชาติอย่างมีประสิทิา ใปี .ศ. 2311 มุ่งไปยังเืิุโเป็นแ่แรก ทว่า กองัุี่าต่อกองัิุโ ณ ปากน้ำโพ ึ้เลื่อนาโีออกไป่ แต่ภายหังเ้าิุโถึงแก่พิาัย ุุิุโ่แและตกู่าใ้ิิของเ้าพระฝาแทน
เ็พระเ้ากรุงุีไ้เปี่เป้าหมายไปยังุุเ้าิา เนื่องาเ็ว่าะปาบุุาเ็เสีย่ ื่เทพิิสู้ไม่ไ้ จับตัวมายังกรุงุี และูปะาะ่าเดือนตุลาคม-เดือนฤิา .ศ. 2311[7] เื่าำาไปถึงัเืาแ้ เ็พระเ้ากรุงุีพยายามใ้พระาชำาของะ์ช่วยให้ ักองา เป็นกษัตริย์ัูา โะ์โปให้ พระาชวังมหาุสิงหนาท เป็นแม่ัไปตีัูา แต่ไม่สำเร็จ[8]
ใปี .ศ. 2312 เ็พระเ้ากรุงุีมีุัไปยังเ็พระนาายณ์าา เ้ากรุงเ โให้ส่งเื่าชบรรณาามาถวายาประเพณี แต่เ็พระนาายณ์าาปฏิเ ะ์ขัดเคืองึให้จัดเียมกองำัไปตีเืเสียมาฐ และเืพระะ ัเป็น่เาเียวกับี่ะ์ไ้ส่งะาจักีนำกองัไปปาบเ้าเืนศีธรรมาช เื่าข่าวัะาจักีไปติดขัดี่ไา ึส่งัวงไปช่วย จนตีเืนศีธรรมาชไ้เื่เดือน 10 ฝ่าแม่ัุีใเไม่ไ้ข่าวพระเ้าแผ่นดินมาา ึเกรงว่า้าเืะไม่สงบ ียกกองัั้าเืเสีย่ และำให้าโีเูะัเอาไว้
ใปี .ศ. 2313 เ็พระเ้ากรุงุียกกองัึ้ไปปาบุุเ้าพระฝา โตีไ้เืิุโ และาไปตีุุเ้าพระฝาเืางคุีไ้ และประทับ ณ เืางคุี เื่โาสำเร็จศึก และจัดาาปและคณะสงฆ์ัเืฝ่าเืใหม่ตลอดฤูน้ำ 2 เดือนเ ซึ่งับเป็นุุิะสุดท้ายหังเสียกรุงศีุาคั้ี่ 2 โเฉาะ่าิ่าศึกปาบุุ๊เ้าพระฝาไ้ั้ ับเป็นาพระาชสงคาสุดท้ายี่ ำให้เ็พระเ้ากรุงุีุพระาชภาริจำัญ ใารวบพระาชาาเให้เป็นปึกแผ่นหนึ่งเียวดังเิหังาะาเสียกรุงศีุาแก่่า ใปี .ศ. 2310 และำให้ิุ้าาาแุุิะภายหังาเสียกรุงศีุาคั้ี่ และับเป็นาาปากรุงุีไ้อย่างเบ็ดเ็สมบูรณ์ เื่สำเร็จศึกปาบุุ๊เ้าพระฝา ใปี .ศ. 2313[9]
![[icon]](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Wiki_letter_w_cropped.svg/20px-Wiki_letter_w_cropped.svg.png){kind=small}
ส่วนี้รอเิ่เติมู้ คุณาารถช่วยเิู่้ส่วนี้ไ้
ูเิ่เติมี่: าสวรรคตของเ็พระเ้ากรุงุี
ัฐานส่วนใหญ่่า่า เิเหตุาใปลายัาของเ็พระเ้าตากสินาา คือ ะา์ไ้ั้ตัวเป็นกบฏ ไุ้มาแ้บังคับให้ะ์ ะั้ เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกำศึกู่ี่ัูา าข่าวึไ้เสด็จัมายังกรุง ไ้ปาบปาาแ้ ืหารือสำเร็จโทษเ็พระเ้ากรุงุี
เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกไ้ปาบดาภิเษกึ้เป็นพระาเ็พระุธฟ้าุฬาโลกาา ปฐมกษัตริย์แ่า์จักี และโปเกล้าให้ย้ายาาีมายังฝั่ตะวันออกของแ่้ำเ้าะา และใ่าไ้พระาชทานาใหม่ว่า กรุงรัตนโกสินทร์ เ็พระมหาุปา เ้าฟ้าขุนินทรพิทักษ์ พระาชโรสะ์โใเ็พระเ้ากรุงุี ูสำเร็จโทษด้วย่จันทน์เ่ั
าปใสมัยกรุงุีั้ ดัดแปลงมาากรุงศีุา โแบ่งออกเป็น 2 ปะเ ดังี้
กรุงุีเป็นู์า มีอัมหาเาีำแ่ " เ้าะา " ำ 2 ่า ไ้แก่
- ุา เป็นอัมหาเาีฝ่าเรือน เป็นผูู้แลัเืฝ่าเื ทั้งใาชาฝ่าทหารและเรือน ใฐานะเ้าเาีมหาดไ ผู้เป็นะมีเป็น "เ้าะาจักีศีองักษ์" ืี่เีย่า "ออกญาจักี"
- สมุหพระกลาโหม เป็นอัมหาเาีฝ่าทหาร เป็นผูู้แลัเืฝ่าใ้ทั้งปวง ั้ก็ะมี "เ้าะามหาเสนา" ืี่เีย่า "ออกญากลาโหม"
ส่วนุ์ั้ยังมีไว้เหมือนเิ มีเาีำแ่ " ะา " ำ 4 ่า ไ้แก่
- เี ื นคาล มีะาาำ้าีู่แล และ รักษาาสงบเียบร้อยภายใะ
- วัง ื ธรรมาิกรณ์ มีะาธรรมาิกรณ์ ำ้าีู่แลาสงบเียบร้อยใเขตะาฐา
- คัง ื โาิบี มีะาโาิบี ำ้าีู่แลาซื้อขายสินค้า ภายหังไ้รับาแต่งั้ใหู้แลัเืฝ่าตะวันออกด้วย
- นา ื เกษตาิา มีะาเทพ ำ้าีู่แลาเ ื าประกอบาีของปะา
- ัเืชั้นใ ะมีผู้ั้เื เป็นผู้ป ะู่ๆไม่ไาาาี
- เืะามหาน ะแบ่งออกไ้เป็น เืเ โท ี จัตวา มีเ้าเืเป็นผู้ป
- เืปะเา คือเืี่ะ้ส่งเื่าชบรรณาามาให้กรุงุี ซึ่งใะั้ ะมี นศีธรรมาช เชียงแสน เีใ่ ลำปาง ำู พะเยา แ่ น่าน ปัาี ไทรุี ักาู มะิ ตะาศี ุไธา พนมเปญ จำปาศักดิ์ วงพระา และ เีจันทน์ ฯลฯ
ช่วง้ัา า้าเืเีาาาสงคาอย่างหัก เิทุพภิกขภัยคั้ร้ายแรงี่สุดใประวัติศาสตร์ไ[13] เนื่องาาาำาาา าาข้าวใาาจักรูเืตลอดัา ่ะค่อย ๆ ใปลายัา ะมีเิู่ึ้บ้างก็ใปี .ศ. 2312 ี่เิหูะา[14] เ็พระเ้ากรุงุีะทรัพย์ส่วนะ์ซื้อข้าวมาให้แก่าฎทั้งาย ช่วยไ้ายื่[15] ทั้งยังะุ้ให้ชาว้าทั้งายเ้าาอาศัยู่ใกรุงด้วย
นอกาี้ ะ์ยังไ้ำนุบำรุงาค้าขายาเรือกับ่าาิ เนื่องาไม่อาจึ่ายไ้าาีาาผู้ี่ัั้ตัวไม่ไ้ อีกทั้งา่เิาขายสินค้าพื้นเืยังเป็นา้างานให้กับชาว้า โะ์ไ้พยายามผูกไมีกับจีนเื่ี่ะให้เิประโยชน์าาค้ามากยิ่งึ้[16][17][18]
ผลีประาหนึ่งของสงคาคาวเสียกรุงคือมีผู้มา้าาเิญแก่ท้องี่อื่นให้ีึ้่าสมัยุามาก[19] กรุงุีไ้กลายมาเป็นเืท่าี่ำัญี่สุดของไแทนกรุงศีุาเิีู่เผาำาไป[20] และเนื่องาเืมะิและตะาศีไ้ตกเป็นของ่า่าา ึำให้เืถลางไ้าเป็เืท่าำัญใาค้าขายกับ่าาิาฝั่ทะเลัาัแทน โใสมัยุามีาำัญเป็นเืท่าำั และมีีุเป็นำมาก[20] เช่นเียวกับเืไาและเืาี่เิญก้าว้า่าใสมัยุาเิ ชาว่าาิยังเขียนอี่า ท้องี่ใดมีชาวจีนอาศัยู่มาก ท้องี่แ่ั้่เิญแน่ เาะจีนั่าไ[21]
ไมีากฐานเฐิี มีภูมิประเทศและูิาาเอื้อต่อเ เื่เ้ว่างาึา เสบียงอาหารก็บริบูรณ์ึ้ดังเิ ฝ่าจีนและไาส่วนไ้เอาเิและทองี่เก็บไว้ใพระุธรูปไป บ้างก็ำาพระุธรูปและพระเจีย์เสียเื่เอาเิ าคอร์ะุว่า "าี่ประเทศาัั้แต่ไ้เ็เช่นี้ ก็เาะาหมั่นเพียรของจีน ถ้าจีนไ่ใ่เป็นมักไ้แ้ ใเืไทุกวันี้คงไม่มีเิใ้เป็แ่"[22]
าัไสมัยกรุงุี มีัะคล้ายคลึงกับสมัยุา คือมีาแบ่งั้ออกเป็น
หังา้าเืแตกแ เาะาล่มสลายของาาจักรุาแ้ เื่พระเ้ากรุงุีไ้รวบาาจักรเป็นปึกแผ่น ่าึเล็งเ็ว่า ไม่้าให้าาจักราเิญไ้อีก ึ้มีาากันู่่ าเียกำัึเป็นสิ่งำัญ่าิ่ เื่ป้องกันาี พระเ้ากรุงุีึตากฎหมายาัเลกึ้ โไ่าใดาุถึงกำหนด ้ัเลก เื่ให้าารถำไ้ และถ้าหากมีาีเื่ใด อาจะีโถึงปะาชีวิต โพระเ้ากรุงุีะเป็นผู้ตัดสินคีด้วยตัวของะ์เ ส่วนั้อื่น ๆ ี่เืั้ก็มีโง้าี่คล้ายคลึงกับุา
สมัยกรุงุีเป็นะะเาี่้าเืยังไม่สงบเียบร้อย าฟื้นฟูาศึกษาึำไ้ไม่มากัก แต่ัก็ยังเป็นแ่งี่ให้าศึกษาู่ โมีแต่เด็กผู้าเท่าั้ี่ีโาศึกษา เาะู้่กับพระี่ัเียนหังสือและไ้รับาอบรมาประพฤติ เียนะ ภาษาบาลีัฤ และศัพท์เ เื่ประโยชน์ใา่าคัมภีร์พระุธศาสนา นอกาี้ีิาเลข เ้มาตา ั่ ตวง ั มาตาเิไ และาิ้าไม้ ซึ่งะ้นำไปใ้ใชีวิตประจำวัน ีิาช่างฝีมือำัเด็กโ ส่วนใหญ่เี่ังานช่างก่อ้า เื่ประโยชน์ใาูะซ่อมแซมเาะ และสิ่งก่อ้าภายใั ำัาเียนิาชีพโตรงั้เป็น้าี่ของ่แ่ ใมีาีอะไรก็ถ่ายทอดิาั้ๆ ให้แกู่าของตนาสายะู เช่น ิาแพทย์แผนโา ิา่าปั้ ช่าง ช่างแกะสัก ช่างปูปั้ ช่างเ็ก ช่างเิ ช่างทอง ส่วนาศึกษาำัเ็ญิ ะถือาประเพณีโาคือ เียนเย็บปักถักร้อย ำกับข้าว าจัด้าเรือน าฝึกอบรมาาของกุลสี ัสมัยั้ไม่ิให้ผู้หญิงเียนหังสือ ึี้อยี่่าออกเขียนไ้[23]
ััของเ็พระเ้าตากสินาาแม้ะไม่ยาวาักไ้ฟื้นฟูปัปุ้าเืใด้านวัฒนธรรม่าาเช่น ด้านศาสนาไ้แต่งั้พระสังฆาช ด้านศิลปะาไม่เด่นชัด ด้านาศึกษาเด็กผู้าะีโาไ้เียนเท่าั้
ถึงแม้ว่ากรุงุีะำู่เป็นเวลาัสั้น วรรณกรรม วรรณคีทั้งายูำาลง แต่ก็มีเวลาี่ะมาฟื้นฟูศิลปวัฒนธรรม
- เ็พระเ้ากรุงุี
บทละเื่าเกียรติ์ พระาชทานเื่ปี .ศ. 2313 ัเป็นปีี่ 3 ใัาะ์ บทละเื่าเกียรติ์ฉบับี้มี 4 แบ่งออกเป็น 4 เล่ม
- นาย มหาดเล็ก ซึ่งแ่โสีุ่า แต่งึ้เื่ยกพระเกียรติและรเิญ เ็พระเ้ากรุงุี 85 บท เป็นำี่เียบง่าย แต่คุณค่าด้วยเป็นัฐานีุ่่่าไ้าถึงา้าเืและาเป็นไปใยุั้น[24]
- วงวิชิต () ซึ่ง่าใสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ มีบรรดาศักดิ์เป็นเ้าะาพระคัง () งานปะั์ของ่าเป็นี่รู้จักและแ่าย จนถึงปัุั เช่น า๊ เป็น้ ส่วนใสมัยกรุงุี ปะั์เื่ ลิลิตเมงกุฎ (.ศ. 2310-2322) และิเหาำฉันท์ (.ศ. 2322)
- ะามหานุา
นิาศะามหานุาไปเืจีน ื นิาศาุ้ แต่งเื่ปี .ศ. 2324
าสัมพันธ์ะ่าประเทศ" style="font-family:'cs_prajad1'; ">าสัมพันธ์ะ่าประเทศ[แก้]ูบทาัี่: าสัมพันธ์กับ่าาิสมัยกรุงุี
- .ศ. 2310
- พระเ้าตากสิน กอบกู้เาคั้ี่ 2ให้กับกรุงศีุาไ้สำเร็จ และำพิธีปาบดาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ พระาว่า เ็พระบรมาาี่ 4 ะมีพระชนมายุไ้ 33 พรรษา และาปา กรุงุีเป็นาาีใหม่แทนกรุงศีุา
- .ศ. 2311
- เิ่ปาบุุเ้าะาิุโ แต่ไม่สำเร็จ ปาบุุเ้าิาสำเร็จเป็นุุแรก
- .ศ. 2312
- ปาบุุเ้านศีธรรมาชสำเร็จ ยกัไปตีเคั้แรกแต่ไม่สำเร็จ
- .ศ. 2314
- ยกัไปตีเคั้ี่ 2 และาารถปาบเไว้ใำา นายมหาดเล็กแ่โพระเกียรติพระเ้ากรุงุี
- .ศ. 2315
- ่ายกัมาตีเืิั คั้ี่ 1 แต่ไม่สำเร็จ
- .ศ. 2316
- ชนะ่าี่มาตีเีใ่ คั้ี่ 2 ำให้เิีะาิัดาบั
- .ศ. 2317
- ชนะ่าี่าแก้ว าชุี ่าูจับและเีีิไปมากมาย ไตีเืเีใ่คั้ี่ 2 ไ้สำเร็จ
- .ศ. 2318
- ่ายกัใหญ่มาตีัเืเืแต่ไม่สำเร็จ ูัเป็เชลยายื่
- .ศ. 2319
- ่ายกัมาตีเืเีใ่แต่ไม่สำเร็จ
- .ศ. 2321
- โปเกล้าฯให้เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึก กับเ้าะาุสีห์ไปตีเีจันทน์ไ้ัญเิญพระแก้วมรกตและพระามาไว้ี่ กรุงุี พระแก้วมรกตปะิฐ์ไว้ี่ัอรุณฯ ส่วนพระาืไปใสมัยัาี่ 1
- .ศ. 2323
- เิาใเ โปฯให้เ็เ้าะามหากษัตริย์ศึกฯ เ้าะาุสีห์ เ้าฟ้าขุนินทรพิทักษ์ ะ์เ้าุ้ ยกัไปตีกรุงัูา แต่ยังไม่ทันสำเร็จก็เิาใกรุงุีเสีย่ วงวิชิต() แต่งิเหาำฉันท์
- .ศ. 2324
- ส่งัไปปาบาใเ
- ะา์เป็นกบฏ
- .ศ. 2325
- เ็พระเ้าตากสินาา เสด็จสวรรคตเื่วันี่ 6 เมษายน .ศ. 2325 กรุงุีิุ้ลง
- นิิ เีศีวงศ์ (2550). าเืไสมัยพระเ้ากรุงุี. มติช. ISBN 9789740201779.
- ชัย เรืองศิลป์ (2541). ประวัติศาสตร์ไสมัย .ศ. ๒๓๕๒-๒๔๕๓ ด้านเฐิ. ไัาานิช. ISBN 9740841244.
นิยายแนะนำ
นิยายแนะนำ
ความคิดเห็น
COMMENT
เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้
เว็บไซต์นี้ใช้คุกกี้ เพื่อสร้างประสบการณ์นำเสนอคอนเทนต์ที่ดีให้กับท่าน รวมถึงเพื่อจัดการข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อให้ท่านได้รับประสบการณ์ที่ดีบนบริการของเว็บไซต์เรา หากท่านใช้บริการเว็บไซต์นี้ต่อไปโดยไม่มีการปรับตั้งค่าใดๆ นั่นเป็นการแสดงว่าท่านอนุญาตยินยอมที่จะรับคุกกี้บนเว็บไซต์และนโยบายสิทธิส่วนบุคคลของเรา
Review/Comment
userA???
???? ??? ? ???? ?? ??